Πένθος &
Απώλεια
Το πένθος δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι η τιμή που πληρώνει κανείς επειδή αγάπησε — και η δουλειά δεν είναι να πάψει, αλλά να χωρέσει στη ζωή.
Πέντε στάδια δεν υπάρχουν
Το πιο διαδεδομένο μοντέλο για το πένθος — άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή — δεν διατυπώθηκε ποτέ ως πορεία που ακολουθούν οι πενθούντες, και η έρευνα δεν το επιβεβαιώνει. Το πρόβλημα δεν είναι ακαδημαϊκό: επειδή όλοι το ξέρουν, όσοι πενθούν νιώθουν ότι το κάνουν «λάθος» όταν δεν προχωρούν με τη σειρά.
Το πένθος έρχεται σε κύματα. Καλές εβδομάδες και μετά μια μέρα που καταρρέει τα πάντα, επειδή βρήκατε ένα μπουφάν στην ντουλάπα. Αυτό δεν είναι οπισθοδρόμηση· είναι ο κανόνας.
Δεν είναι μόνο ο θάνατος
- Θάνατος αγαπημένου προσώπου — αναμενόμενος ή αιφνίδιος, με πολύ διαφορετική πορεία στη μία και στην άλλη περίπτωση.
- Χωρισμός ή διαζύγιο: πένθος για έναν άνθρωπο που εξακολουθεί να υπάρχει, το οποίο η κοινωνία αναγνωρίζει πολύ λιγότερο.
- Απώλεια υγείας: μια διάγνωση που τερματίζει τη ζωή που είχατε σχεδιάσει.
- Απώλεια ρόλου: συνταξιοδότηση, απόλυση, παιδιά που φεύγουν από το σπίτι.
- Περιγεννητική απώλεια και υπογονιμότητα: πένθος για κάποιον που δεν πρόλαβε να γίνει, συχνά χωρίς κανένα κοινωνικό τελετουργικό.
- Πένθος πριν την απώλεια: όταν φροντίζετε κάποιον με άνοια ή τελικού σταδίου νόσο και τον χάνετε σταδιακά ενώ είναι ακόμη εδώ.
Πότε αξίζει βοήθεια
Το πένθος από μόνο του δεν είναι διαταραχή και δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Αξίζει όμως στήριξη όταν: έχει «παγώσει» — μήνες αργότερα τίποτα δεν έχει κινηθεί καθόλου· ή αντίθετα, όταν δεν υπήρξε καθόλου χώρος να εκφραστεί, επειδή έπρεπε να είστε δυνατοί για τους άλλους. Επίσης όταν συνοδεύεται από έντονη ενοχή, όταν η καθημερινή λειτουργικότητα έχει καταρρεύσει για μεγάλο διάστημα, ή όταν εμφανίζονται σκέψεις ότι δεν αξίζει να συνεχίσετε.
Τι κάνουμε
Δίνουμε πρώτα χώρο — χωρίς παρηγοριές που ακυρώνουν («ήταν το καλύτερο», «είσαι νέος ακόμη»). Μετά δουλεύουμε με ό,τι εμποδίζει: την ενοχή για όσα ειπώθηκαν ή δεν ειπώθηκαν, τον θυμό που νιώθει άπρεπο να τον νιώθετε, τον φόβο ότι αν σταματήσετε να πονάτε θα τον προδώσετε.
Στόχος δεν είναι το «ξεπέρασμα», που ούτως ή άλλως δεν συμβαίνει. Είναι να αλλάξει η θέση της απώλειας: από κάτι που καταλαμβάνει όλη τη ζωή, σε κάτι που έχει μια θέση μέσα σε αυτήν — μια σχέση που συνεχίζεται με άλλη μορφή.
Με μια ματιά
- Απευθύνεται σεΕνήλικες
- Διάρκεια50 λεπτά ανά συνεδρία
- ΠλαίσιοΣτο γραφείο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ή διαδικτυακά
- ΠροσέγγισηΓνωσιακή–συμπεριφορική (CBT) με στοιχεία EFT
- ΡαντεβούΤηλεφωνικά ή με τη φόρμα επικοινωνίας
- ΡυθμόςΔεν υπάρχει «κανονικός» χρόνος πένθους
Συχνές ερωτήσεις
Δεν υπάρχει σωστή διάρκεια. Το πρώτο έτος είναι συνήθως το βαρύτερο, γιατί περιλαμβάνει όλες τις «πρώτες φορές» χωρίς αυτόν τον άνθρωπο. Αλλά κανείς δεν έχει προθεσμία, και κανείς δεν κάνει λάθος επειδή πονά ακόμη.
Ναι, και είναι από τα πιο δύσκολα να ειπωθούν. Θυμός για την εγκατάλειψη, για επιλογές του, για πράγματα που έμειναν άλυτα. Το ότι κάποιος πέθανε δεν ακυρώνει την ιστορία σας μαζί του — και το πένθος περιλαμβάνει ολόκληρη την ιστορία, όχι μια εξιδανικευμένη εκδοχή.
Η φράση αυτή υπονοεί ότι πρέπει να αφήσετε κάποιον πίσω. Δεν χρειάζεται. Η σχέση δεν διακόπτεται — αλλάζει μορφή: από παρουσία, γίνεται μνήμη και συνέχεια. Το ζητούμενο δεν είναι να ξεχάσετε, αλλά να μπορείτε να θυμάστε χωρίς να καταρρέετε.
Στη δουλειά με ανηλίκους γύρω από μια απώλεια, το πιο αποτελεσματικό είναι συνήθως η συμβουλευτική γονέων: πώς μιλάει κανείς σε ένα παιδί για τον θάνατο ανάλογα με την ηλικία του, τι να περιμένει και τι βοηθά. Θα το δούμε μαζί στην πρώτη συνάντηση.